Coss Ear2
lakbima.lk
COSS Ear 1

සිය ගණනකට මරු කැඳවූ මොගදිෂු බෝම්බය

දීර්ඝ කාලයකට පසු ලොව සිදු වූ දරුණුම බෝම්බ ප්‍රහාරයක් පිළිබඳව පසුගිය 14 වෙනි දින ජාත්‍යන්තර ජනමාධ්‍ය විසින් වාර්තා කරනු ලැබිණි. 270 කට ආසන්න පිරිසකට මරු කැඳවමින් සහ තවත්  275 දෙනෙකුට පමණ බරපතළ තුවාල සිදු කරමින් මෙම ප්‍රහාරය එල්ල වූයේ සෝමාලියාවේ අගනුවර වන මොගදිෂු නගරයේදීය. තුවාල ලබා සිටින අයගෙන් තව බොහෝ දෙනෙකුගේ තත්ත්වය ඉතා බරපතළ බව පැවැසෙන අතර මරණ සංඛ්‍යාව තවදුරටත්  ඉහළ යනු ඇති බවට අනාවැකි පළවෙයි. සෝමාලියානු ඉතිහාසය තුළ සිදු වූ මේ ආකාරයේ බිහිසුණුම ප්‍රහාරය මෙය ලෙස සැලකේ. එමෙන්ම මෑත කාලයේ ලොව වාර්තා වූ දරුණුම බෝම්බ ප්‍රහාර අතර නිසැකවම මෙයට ප්‍රධාන තැනක් හිමි වනු ඇත.

ප්‍රහාරය එල්ල වී ඇත්තේ වාහන බෝම්බයක් ලෙසිනි. ප්‍රබල පුපුරන ද්‍රව්‍ය අති විශාල ප්‍රමාණයක් සවි කරන ලද ට්‍රක් රථයක් නගර මධ්‍යයේ පුපුරුවා හැරීමෙන් මෙම විනාශය සිදු කර තිබේ. එමෙන්ම  බෝම්බය පුපුරා ගොස් ඇත්තේ පසුගිය 14 වෙනි සෙනසුරාදා රාත්‍රියේ බෙහෙවින් ජනාකීර්ණ වේලාවක බවද වාර්තා වෙයි. අදාළ ප්‍රදේශය හෝටල්, රජයේ ආයතන, අවන්හල්, කඩ සාප්පු ආදි රැසක් පිහිටා ඇති ඉසව්වක් බවද සඳහන් ය.

සිද්ධිය ඇසින් දුටුවන් පවසන්නේ එය දරා ගැනීමට අපහසු ආකාරයේ ඉතා බියකරු දසුනක් මැවූ බවයි. එක් වරම පළාතම දෙදරුම් කැවූ පිපිරීමක හඬක් ඇසුණු බවත්, ඒ සමගම මහා දුම් වලාවක් අහසට නැගුණු බවත්, ඒ දෙසට දිව යද්දී ගිනිගෙන දැවෙන වාහන, ගොඩනැගිලි මෙන්ම මිනිසුන්ද දක්නට ලැබුණු බවත්, පාර පුරා මළ සිරුරුවල කොටස් විසිර තිබූ බවත් එක් නගරවැසියෙකු සඳහන් කර තිබිණි. කුඩා දරුවන් පුරවාගෙන යමින් තිබූ බස්රියක් ගිනි ගනිමින් තිබූ අන්දමද, දරුවන්ගේ පිළිස්සුණු සිරුරු දැවුණු බස්රියෙහි යකඩ රාමුවෙහි පැටලී තිබුණු අයුරුද තමා දුටු බව ඔහු තවදුරටත් කියා තිබිණ. බෝම්බය පුපුරා ගිය ස්ථානය ආසන්නයේම තිබූ  හෝටලයක්ද මුළුමනින්ම විනාශ වී තිබෙනු දැකිය හැකි වූ අතර එහි නතර වී සිටි විශාල පිරිසක්  සුන්බුන්වලට යට වී සිටින බව වාර්තා විය. සෝමාලියාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශ කාර්යාලය පිහිටා ඇත්තේද මේ ආසන්නයේම බවද පැවැසේ.

ප්‍රහාරය පිළිබඳ වගකීම මෙම සටහන ලියන අවස්ථාව වනවිට කිසිවෙකු බාරගෙන තිබුණේ නැත. නමුත් සෝමාලියා රජය මේ සම්බන්ධව චෝදනා කරන්නේ අල් ෂබාබ් (Al- Shabaab)  නමැති අන්තවාදී ඉස්ලාමීය සංවිධානයටයි. එය අල් කයිඩා සංවිධානය සමග සබඳතා ඇති සංවිධානයකි.

සෝමාලියානු රජයේ හමුදා සමග සටන් කරන අල් ෂබාබ් සංවිධානය කල පෙර එරට ප්‍රධාන නගරවල පවා පාලනය අල්ලාගෙන සිටි අතර පසුව රජයේ හමුදා විසින් එම බොහෝ ප්‍රදේශවලින් ඔවුන් පලවා හරිනු ලැබිණි. මෙම අන්තවාදී සටන්කාමීන්ට එරෙහි මෙහෙයුම්වලදී රජයේ හමුදාවලට ඇමෙරිකාවේ මෙන්ම වෙනත් අප්‍රිකානු රටවලද, එක්සත් ජාතීන්ගේද සහයෝගය ලැබේ. මේ වනවිට නගරවලින් බැහැර ප්‍රදේශ කිහිපයක පාලනය මෙම අල් ෂබාබ් සංවිධානය යටතේ පවතී. 2014 වසරේ සංඛ්‍යා ‍ලේඛනවලට අනුව 7000ත්, 9000ත් අතර සටන්කාමීන් පිරිසක් මෙම සංවිධානයට ඇතුළත් බව පළවී තිබිණි. මොගදිෂු අගනුවර ඇතුළු ප්‍රධාන නගර නැවත සිය පාලනයට නතු කර ගැනීමට මෙම සටන්කාමීහු දිගින් දිගටම සටන් කරමින් සිටිති.

ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මෙන්ම සෝමාලියානු ජනාධිපති මොහොමඩ් අබ්දුල්ලාහි මොහොමඩ්ද පසුගිය දිනවල ප්‍රකාශ කර තිබුණේ අල් ෂබාබ් සංවිධානයට එරෙහි මෙහෙයුම් තර කිරීමට අදහස් කරන බවයි. මෙම ප්‍රහාරය ඊට දැක් වූ ප්‍රතිචාරයක් විය හැකි යැයිද ඇතැමුන් අදහස් පලකර  තිබෙනු දැකිය හැකි විය.

අල් ෂබාබ් වැනි සංවිධාන දියත් කර ඇති මෙම අරගලය ආගමික අරගලයක් ලෙසද සැලකිය හැක්කකි. මෙම සංවිධානය අයත් වන්නේ ඉස්ලාම් ආගමේ එක් ධාරාවක් වන වහාබ්වාදී (Wahhabism) ධාරාවටයි. එහි අනුගාමිකයන් මෙය සලකන්නේ ඉස්ලාම් ආගමේ පිරිසිදුම භාවිතාව වශයෙනි. එය එක්තරා ආකාරයකින් මූලධර්මවාදී ස්වරූපයක් ගනියි. සෝමාලියාවේ වැඩිපුර ජීවත්වන්නේ සුන්නි නිකායට අයත්වන මුස්ලිම්වරුන්ය. සුන්නි නිකායේ ආගමික විශ්වාසයන්ට වහාබ්වාදී ධාරාව විරුද්ධය. සුන්නි විශ්වාසයන් එක්තරා ආකාරයක මිථ්‍යාදෘශ්ටියක් ලෙස ඔවුන් විසින් සලකනු ලැබේ. මැද පෙරදිග මෙන්ම උතුරු අප්‍රිකානු කලාපයේද බොහෝ රටවල සිවිල් යුද තත්ත්වයන්ට පසුබිම් වන්නේ ඉස්ලාම් ආගමේ නිකායන් අතර ගැටුම් බව රහසක් නොවේ.

සෝමාලියාව යනු ලොව සුපිරි බලවතුන්ද දැඩි අවධානයෙන් සිටින රාජ්‍යයක් බව සඳහන් කළ හැකිය. ඉතා වැදගත් මුහුදු මාර්ග  සෝමාලියානු කලාපය හරහා වැටී තිබිම ඊට ප්‍රධාන හේතුවක් වෙයි. මේ නිසා ඇමෙරිකාව මෙන්ම චීනය වැනි පාර්ශ්වද සෝමාලියාවේ සිදුවීම් පිළිබඳ සිටින්නේ මහත් උනන්දුවෙනි. අන්තවාදී සටන්කාමීන්ට එරෙහි  හමුදා මෙහෙයුම්වලදී ඇමෙරිකාවේ සහය සෝමාලියානු රජයට හිමිවන අතර චීනයද දැන් කලෙක සිටම සෝමාලියාව තුළ ආයෝජන ඉහළ නංවමින් සිටින ආකාරය දැකිය හැකිය. මේ අතර සුපිරි බලවතුන්ට සෝමාලියාවේ කටයුතුවලට මැදිහත් වීම සඳහා එහි සිවිල් යුද්ධය අවස්ථාවක් විවර කර දී ඇති බවටද ඇතැම් පාර්ශ්ව වෙතින් අදහස් පලවෙනු දැකිය හැකි වෙයි.

නිහාල් පීරිස්

 

IMAGE

නෙලා සමග ඔබ හමුවට එන බෙනට්ගේ පුතා

IMAGE 2018 Feb 25 14:21
අද වෙද්දී උදාර රත්නායක කියන්නේ නළුවෙක්ද? එහෙමත් නැතිනම් දේශපාලනඥයෙක්ද? නළුකම මගේ වෘත්තිය...
Views - 632

මගෙන් නම් සල්ලි ඉල්ලුවේ නෑ ඒත් මේ වගේ කතාවක් නම් කිව්වා

IMAGE 2018 Feb 25 14:08
මේ වෙද්දී ඉන්දිකාගේ කලා දිවිය දශක දෙකකටත් එහා ගිය එකක් නේද? ඔව්. මම මුලින්ම ක්‍ෂේත්‍රයට එකතු...
Views - 1155

රනිල් සල් සපු නා හැර ගියේ ඇයි?

IMAGE 2018 Feb 25 13:52
“සල් සපු නා” ටෙලි නාට්‍යයේ දැන් රනිල්ව දකින්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. ඇයි ඒ ? මම තාවකාලිකව ‘සල්...
Views - 1011

තාත්තගේ අකමැත්තෙන් රඟපාන්න ආපු උපාසක අම්මා

IMAGE 2018 Feb 25 12:18
කොහොමද ඔබට අංජනා එහෙමත් නැත්නම් උපාසක අක්කා වෙන්න අවස්ථාව ලැබුණේ? මාව උපාසක අම්මා කළේ...
Views - 781

බසයේදී දුන් බොරු විවාහ පොරොන්දුවෙන් පවුල්ජීවිතේ 'හබක්'

IMAGE 2018 Feb 23 12:25
ඔහු අගනුවර ප්‍රසිද්ධ සමාගමක විධායක නිලධාරියෙකි. වයස අවුරුදු 40 ඉක්මවූ ඔහුට රූමත් බිරිඳක් සහ...
Views - 5437

අහිමි පෙම ඉල්ලා පෙම්වතියට ප්‍රසිද්ධියේ ගුටි ඇනලා

IMAGE 2018 Feb 23 10:42
පැරණි පෙම්වතියගෙන් අහිමි වූ ආදරය නැවත ඉල්ලා එය නොලැබුණු විට නාරාහේන්පිට ප්‍රදේශයේදී ඇයට...
Views - 3593

Please publish modules in offcanvas position.