Coss Ear2
lakbima.lk
COSS Ear 1

රැකව රැකගමු

දකුණු අධිවේගී මාර්ගයට කොට්ටාවෙන් ඇතුළු වුණ මාත් මාගේ මිත්‍රයාත් ඉන් පිටතට යන විට අඳුර වැටෙන්නට  ළංව තිබුණි. අතරමැද තේ කෝප්පයක රසද නොලබා යුහුසුළුව ගමනාන්තය කරා ළඟා වීමට අප කථිකා කළේ සූර්යාලෝකයේ මද එළියකින් හෝ මෙම සුවිශේෂී පරිසර පද්ධතිය දැක ගැනීමේ අටියෙනි.
කෙසේ වෙතත්  අප ගමනාන්තයට ළඟා වනවිට සැලකිය යුතු අන්දමින් අඳුර අප වටා පැතිර තිබිණි. තංගල්ල නගරය පසුකොට මඳ දුරක් පැමිණ මුහුද පැත්තට හැරුණු අපි මහ වනයකට පිවිසුනෙමු.
'ඒ මුහුද අයිනට නේද යන වැයි කීවේ. මේ කැලෑවකනේ ඉන්නේ' යැයි මා  මිත්‍රයා පැවැසූ විට මට මදක් සිනහ ගියේ රැකව වන සංරක්ෂිත ප්‍රදේශය පිළිබඳව මා කලින් කියවා තිබූ නිසාය. රාත්‍රියේ මේ කිසිවක සුන්දරත්වය නිසි ලෙස දැක ගැනීමට නොහැකි වීමෙන් කම්පාවෙන් යුතුව ඉදිරියට ඇදුන අපට ක්ෙෂණිකව වාහනය නතර කිරීමට සිදුවිය.  ඒ මා හා මාගේ මිත්‍රයා ඡායාරූවලින් පමණක් දැක තිබූ හඳුන් දිවියකු මාර්ගය හරහා  පැනීම නිසාය. නවාතැන්‍පොළට යාමට තිබුණේ කෙටි දුරක් වුවත්  එම කෙටි දුර යාමට අඩ හෝරාවක් පමණ ගතවිය.
අප පැමිණ තිබෙන්නේ සුවිශේෂී පරිසර පද්ධතියකටය. ලංකාවට ආවේණික, කඩොලාන, විශේෂයෙන් සියල්ලම සුරැකිව පවතින අසමතුලිත සංවර්ධනයේ නිම් වළලු පුළුල් නොවූ රැකව කලපුවත් ඒ ආශ්‍රිත මුහුදු තීරයට සුවිශේෂ කරුණු කිහිපයක් මෙහිලා සඳහන් කිරීම වටී.
 
* කඩොලාන සහ කටු සහිත වනාන්තර 14 පමණ මෙහි ඇත.
* කලපු ආශ්‍රිත පළල් මුහුදු තීරය කිලෝමීටර 10 පමණ වේ.
* කලපු ආශ්‍රිතව හෙක්ටයාර් 500 පමණ කුඹුරු පිහිටා ඇති අතර එයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් පුරන් බිම් ලෙස අතහැර දමා තිබේ.
* පවුල් 250ක් පමණ මෙහි ජීවත්වන අතර පුද්ගලයන් 10,000 පමණ ආසන්න ප්‍රමාණයක් නියෝජනය වේ.
* මුල් කාලයේ එනම් මෙයට දශක දෙකකට පමණ පෙර (රැකව 
කළමනාකරණ ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක වන කාලයේ 1000 කට ආසන්න ධීවර  ප්‍රජාවක් මේ ආශ්‍රිතව ජීවත් වුණද දැන් එය 200 පමණ සීමා වී තිබේ.
මෙම පරිසර පද්ධතිය සුවිශේෂී වනුයේ තවමත් සම්පූර්ණයෙන් විනාශ නොවූ  කලපුව ධීවර ජනතාව කඩොලාන වනාන්තරය සහ එහි ජීවීන් කෘෂිකර්මාන්ත භූමි භාගයන් සුවිශේෂී  වැලිකන්ද ආශ්‍රිත වෙරළ පරිසර පද්ධතියේ අනේ‍යාන්‍ය රඳා පැවැතීමයි.
මෙහි අභාවාචක අත්දැකීම නම් වසර 21 කට පමණ පෙර ක්‍රියාත්මක වූ රැකව  විශේෂ කලාප සංවර්ධන වැඩසටහනෙන් පසු කිසිදු සුවිශේෂ ව්‍යාපෘතියක් මෙය රැක ගැනීම වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක නොවීමයි.
ශ්‍රී ලංකාවට අයත් මුහුදු  තීරයේ දිග කිලෝමීටර් දිගින් 1620 වන අතර 24 වෙරළබඩ කලාපයේ පිහිටා ඇත. (මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් ) ශ්‍රී ලංකාවේ ජන ගහනයෙන් 25ක් පමණ වෙරළ කලාපයේ ජීවත්වන අතර ඉඩන් 70ක් සංචාරක හෝටල් වේ. කෘෂිකාර්මික ඉඩම් 10ක් දක්වා පහත වැටී තිබේ.  කලපු 82කින් සමන්විත මෙම රමණීය භූමි භාගය විශාල අවධානමකට ලක්ව තිබිම කනගාටුවට කරුණකි.
විටෙක පරිසරවේදියෙක් මා සමග පැවැසුවේ උතුරු නැගෙනහිර කලාපය හැරුණු කොට රැකගන්න තියෙන්නේ කළපු දෙකකි එකක්  පානම හා අනෙක රැකව විතරයි. අනිත් කලපු සියල්ල මේ වන විට නැවත යථා තත්ත්වයකට පත්වීමට  නොහැකි මට්ටමට විනාශවෙමින් තිබෙන බවයි.
ඒ සඳහා උදාහරණ සැපයීමට මෙම ලියවිල්ල ප්‍රමාණවත් නැති නිසා එක් උදාහරණයක් පමණක් සඳහන් කිරීමට සිතුණි. ලංකාවේ අපි සියලු දෙනාම විනෝදාස්වාදය සඳහා භාවිත කරන තවත් එක් වෙරළ තීරයක් වන්නේ මීගමු වෙරළ තීරයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළ ආශ්‍රිතව කිලෝමීටර් 12.5 දිගින්ද කිලෝමීටර් 0.3 සිට කිලෝමීටර් 3.6 දක්වා විවිධ ප්‍රමාණික පළලින්ද යුත්  හෙක්ටයාර්  360ක වපසරියක් පුරා පැතිරුණු පටු මුවදොරකින්ද  සාගරයට විවෘතව පවතින මීගමුව කලපුව කලකට පෙර මනරම් පරිසර පද්ධතියකි. දඩුගම්ඔය හැමිල්ටන් ඇළ ආදියෙන් අඛණ්ඩ මිරිදිය සැපයුමක් සහිත මෙහි ඇතැම් තැනක  වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව වැඩුණු විවිධ ප්‍රවේධික කඩොලාන පද්ධතියක් සැකසී තිබුණි. ඇරුණු මෝයකට සහ කලපුවේ විශාලත්වය නිසා ධීවර කර්මාන්තයෙන්  යැපෙන ජනතාව 15000කට අධිකය. මීට වසර 7කට පමණ පෙර මෙවැනිම පර්යේෂණ ලිපියක් සම්පාදනයෙහිලා මා එහි දින 7ක් පමණ ගත කරන ලදී වසර ගණනක් ධීවර කටයුතුවල නියැලෙන පැරණි ධීවරයෙකු මට කියූ වචන තවමත් මා දෙසවනෙහි දෝංකාර දෙයි 'මගේ පියා මගේ අම්මා විවාහ කරගෙන ආ දවසේ  ඉදන් මගේ අම්මාව ‍පෝෂණය කළේ මේ කලපුව. මාව ‍පෝෂනය කළෙත් මේ කලපුව. ඉතින් අපි හැමෝගෙම අම්මා මේ කලපුව තමයි.
සංවර්ධනයේ මුවාවෙන් සිදු කෙරෙන අවධිමත් මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් තම මව තමන් ඉදිරිපිටම දෑත් දෙපා බැඳ විනාශ කරනවා බලා සිටීමට මීගමුව ධීවර ප්‍රජාවට සිදුවිය.
 
* වේගයෙන් වර්ධනය වන සංචාරක කර්මාන්තය මුළු මහත් පරිසර පද්ධතියම ආක්‍රමණය කිරීම
* අධි තාක්ෂණික මෙවලම් උපකරණ හා තහනම් පන්න ක්‍රම භාවිතය මත්ස්‍ය ජීවිතයට හානි පැමිණ වීම
* ඝන අපද්‍රව්‍ය කලපුවට මුදා හැරීම
* තෙල් ග්‍රීස් දුමින් මුළු කලපුවම වැසී යන බරපතළ ඛිෙදවාචකයකි
 
මෙම දූෂණය නිසා විවිධ ලෙඩ රෝග පවා  (චර්ම රෝග) කලපුව ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල පැතිරයමින් පවතී. මීට දශක 7 -8 කට පෙර ජීවත් වූ ලුනාව කලපුව ආශ්‍රිත වැඩිහිටි ප්‍රජාව පැවැසුවේ  කලපුවෙන් වතුර ටිකක් බිව්වම කක්කල්කැස්ස හොඳවන බවය. අද ලුනාව කලපුව ගැන කවර නම් කතාද?
රැකව නවාතැන්‍පොළේ සිට ඉදිරියට උදෑසනින්ම අවදි වූ අපි මුහුදු වෙරළට ගියේ උදෑසන හිරු එළිය යන්තම් පතිත වද්දීය. ඈතට පෙනෙන මායිමේ කිලෝමීටර් 3-4 මුහුදු තීරයේ කිසිදු මිනිසෙකු නොසිටීම පුදුම සහගතය. එකෙනෙහිම මා මිත්‍රයාට කැස්බෑවුන් පැමිණි මාර්ගයක් නෙත ගැටුණි. කැස්බෑවුන් බිත්තර දමන්නට එන වෙරළ තීර අතරින් රැකව සුවිශේෂී වෙරළ තීරයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. වසර 25 - 30  කට වරක් වෙරළට පැමිණ බිත්තර දමන මෙම කැස්බෑවුන් නැවත එම කාලයම ගෙවා පැමිණෙන්නේ එම ස්ථානයටමය. මෙහි ඛිෙදවාචකය වන්නේ එවිට එම ස්ථානයේ සංචාරක හෝටලයක් ඉදිකර තිබුණොත් කිනම් අසරණභාවයකට මේ අසරණ සතුන් මුහුණ දෙනවාද යන්නයි?'
සංචාරක ආකර්ෂණය දිනාගත් කැස්බෑ සම්පත රැක ගන්නේ කෙසේද? දිවා කාලයේ රැකව ධීවරයින් හමු වූ අප ඔවුන් සමග කථිකා කරන විටත් පැවැසූ වචන මෙහිලා සඳහන් කිරීම වටී.
'ඉස්සර නම් මහත්තයා මේ ගමේ මිනිස්සු කැස්බෑවෝ   මරන් කෑවා. දැන් ඒවා ගොඩක් අඩුවෙලා ගිහින් තියෙන්නේ' කැස්බෑ බිත්තර කෑමට තරම් සාගතයක් රැකව ගමේ තිබේදැයි අප ඇසූවිට ඔවුනගේ මුවට මද සිනහවක් නැගුනි. එක් ධීවරයෙක් හඬක් අවදි කළේ මෙසේය.
'අවුරුදු 20 කලින් තිස්ස මහත්තයලා ආවයින් පස්සේ  තමයි මේ මහත්තයලා ඇවිත් අපි එක්ක  කතා කරන්නේ. දැන් අපේ කලපුවේ ඉස්සෝ නෑ මහත්තයෝ. ඉස්සෝ හරිම හිඟයි.  සැරින් සැරේ ආණ්ඩුවේ අය ඇවිත් කලපුවට ඉස්සෝ දැම්මා . 4ක් දැම්මොත් 2යි අල්ලන්න පුළුවන්. ඒ කියන්නේ ඉස්සාගේ ජීවන චක්‍රය හරියට ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ නෑ.
මහත්තයල ඇවිත් තියෙන්නේ හොඳම කා‍ලේ. පසුගිය ගංවතුරට අනවසර ඉදිකිරීම් ගොඩක් ගහගෙන ගියා. කලපුවට අවහිරයක් වෙලා තිබ්බ  කෝසුව පාලමෙන් ගලවගන ගියා. දැන් ඒක ආපහු  වැරදි විදිහට  ඉදි කරන්න අපි ඉඩ දෙන්නේ නෑ. ඉස්සාගේ ජීවන චක්‍රය අවුල් කරන්න අපි දෙන්නෙත් නෑ. කලපුව රැක ගන්න අපි ඕන දෙයකට උදව් කරනවා'
ඔවුන්ගේ දෑස්වල තිබුණු දීප්තිමත් බව හා සෘජු බව අපේ මනස ශක්තිමත් කළා. පසුදා උදෑසන වෙරළ තීරයේ ගිය අපිට ලංකාවේ කීප තැනක පමණක් පිහිටා තිබෙන කිලෝමීටර් 100ක් පමණ පළල කිලෝ මීටර් 3-4 ඈතට දිවෙන වැලි කන්ද දැකගත හැකි විය. අප සමග ගිය ධීවරයෙකු පැවැසුවේ 'මේ වැලි කන්ද  තමයි මහත්තයෝ සුනාමියෙන් අපිව ආරක්ෂා කරලා දුන්නේ. මේක නැත්නං අපි උන්හිටි තැන් හිතාගන්න බෑ' ඉන් මද දුරක් ඇවිද ගිය පසු වැලි කන්දේ විශාල භූමි භාගයක් වටකොට කම්බි වටක් ගසා සියලු කඩොලාන උදුරා දමා තිබෙන භුමි භාගයක් අපට දිස්විය. මදක්  කරුණු විමසූ කල අපට දැනගන්නට ලැබුණේ  එම භූමි භාගය බලවන්තයෙකුට අයත් බවත් විශාල හෝටලයක් ඉදිකිරීමට යන බවත්ය.
අමාරුවෙන් සිය ජීවන ඔරුව පැද යන මෙම ජනී ජනයා සිටින මෙම භූමිභාගයේ සංචාරක කර්මාන්තය ව්‍යාප්ත වීමට යන්නේ ඉදිරි වසර 5ක් පමණ තරම් කෙටි කාලයකි. ඉන් පසු ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන ගමන් මාර්ග, යාන වාහන, නවාතැන්‍පොළවල්, මත්ද්‍රව්‍ය, අනවසර ඉදිකිරීම්, රස මසවුළු වලින් මේ භූමිය වැසී යනු ඇත. එවට රැක ගන්නට කඩොලාන හෝ වැලිකන්දක් හෝ කලපුවක් තියා ඉස්සෙක්වත් ඉතුරු නොවනු ඇත.
 'කාලෝ අයංතේ'
 සංවර්ධනය වළක්වාලීමට  හෝ සංචාරක කර්මාන්තයට බාධා කිරීමට කිසිදු වුවමනාවක් පරිසරවේදීන් ලෙස අපට නොමැත. නමුත් පාරිසරික සංචාරක කර්මාන්තයක් දක්වා එය වෙනස් විය යුතු යැයි පදනම් දෘෂ්ටියක් ලෙස අප යෝජනා කරමු. රැකව මව රැක ගැනීමේ සටන ඇරඹී තිබේ. 1981  අංක 57 දරන වෙරළ සංරක්ෂණ පනතට අනුවත් 2004 වෙරළ කළමනාකරණ සැලසුමට අනුවත් වෙරළ සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු ඇතුළු වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවටත් මෙම අකටයුතු වළක්වාලීමේ සුවිශේෂී බලයක් ඇත. දැන්  ක්‍රියාත්මක වීමට කාලය  පැමිණ තිබේ.
ස්වභාව ධර්මයා විසින් ගං වතුර ව්‍යසනය හරහා අනවසර ඉදිකිරිම් වලින්  30ක් පමණ ඉවත්කර දී තිබේ. සටන අරඹමු. රැකව රැක ගනිමු. පුරා දින දෙකක් රැකව ස්වභාවික සෞන්දර්්‍යය විඳගත්  අපි ඉන් පිටත්ව ආවේ ඉතා අපහසුවෙනි. ඊට හේතුව වූයේ අප නැවත පැමිණෙන කර්කෂ පරිසරය අපට මෙනෙහි වූ නිසාය.
 
කැලුම් අමරසිංහ{jcomments on}

 

IMAGE

බසයේදී දුන් බොරු විවාහ පොරොන්දුවෙන් පවුල්ජීවිතේ 'හබක්'

IMAGE 2018 Feb 23 12:25
ඔහු අගනුවර ප්‍රසිද්ධ සමාගමක විධායක නිලධාරියෙකි. වයස අවුරුදු 40 ඉක්මවූ ඔහුට රූමත් බිරිඳක් සහ...
Views - 2167

අහිමි පෙම ඉල්ලා පෙම්වතියට ප්‍රසිද්ධියේ ගුටි ඇනලා

IMAGE 2018 Feb 23 10:42
පැරණි පෙම්වතියගෙන් අහිමි වූ ආදරය නැවත ඉල්ලා එය නොලැබුණු විට නාරාහේන්පිට ප්‍රදේශයේදී ඇයට...
Views - 1563

සංසාර සිහිනයේ ගී සංකල්පනය මම 'ටැබ් එකේ ටයිප් කරපු' එකක්

IMAGE 2018 Feb 21 12:00
සනුක වික්‍රමසිංහ ගායනා කරන “සංසාර සිහිනේ” කලක පටන් බොහෝ ගීත දර්ශකවල පෙරමුණ ගෙන තිබෙන...
Views - 3112

මම නාට්‍ය කලාවෙ ඉන්නේ ඒ ගැන තියන 'උණ' නිසයි

IMAGE 2018 Feb 21 11:53
වේදිකාව, පුංචිතිරය සහ සිනමාව යන මාධ්‍ය ත්‍රිත්වයෙහිම සිය ප්‍රතිභාව ප්‍රකට කළ කලාකරුවකුවන...
Views - 1817

බිරිඳ රැකියාවක් නොකිරීම මගේ සාර්ථකවයට හේතුවක්

IMAGE 2018 Feb 20 14:38
“සිරස ජූනියර් සුපර් ස්ටාර්..” තරගය ගැන මුලින්ම අප ඔබගෙන් විමසන්න කැමතියි.. ඇත්තෙන්ම “සිරස...
Views - 6577

බිරිඳට පින් තකා සුනඛයන්ට දිනපතා සහල් කිලෝ 08ක දනක්

IMAGE 2018 Feb 20 14:23
මිනිසා තිරිසනුන් වන අවස්ථාත් තිරිසනා මිනිසුන් වන අවස්ථාත් අපට බොහෝ විට දක්නට ලැබුණද...
Views - 3968

Please publish modules in offcanvas position.